Congregatio Sororum Ancillarum Jesu in Eucharistia (SJE)
Zgromadzenie zakonne, habitowe, założone w 1923 r. przez bł. Arcybiskupa Jerzego Matulewicza 1871-1927, ordynariusza diecezji wileńskiej /1918-1925/, przewidziane głównie dla potrzeb diecezji; w celu szerzenia oświaty religijnej i podniesienia poziomu religijnego miejscowej, głównie białoruskiej ludności. Siostry miały też prowadzić pracę misyjną wśród licznych na tym terenie prawosławnych. Dekret erekcyjny został wydany 23 kwietnia 1924 r.
Celem Zgromadzenia według Konstytucji jest nauczanie życia chrześcijańskiego i wychowywanie wg zasad wiary katolickiej dzieci i młodzieży, szerzenie ducha nauki Chrystusowej i rozwijanie w każdym środowisku życia sakramentalnego, zwłaszcza eucharystycznego. Działalność apostolska skupia się na wypełnianiu tych zadań, głównie poprzez katechizację, zgodnie z duchem Założyciela i aktualnymi potrzebami Kościoła.
Duchowość zgromadzenia jest wybitnie eucharystyczna. Konstytucje postanawiają: "Ośrodkiem życia duchowego oraz działalności apostolskiej całej wspólnoty i poszczególnych członkiń jest Jezus Chrystus w tajemnicy Eucharystii. Siostry starają się stale coraz lepiej Go poznawać, naśladować i miłować, żyjąc na co dzień Jego duchem".
Zgromadzenie zaczęło się formować na Wileńszczyźnie, na terenie dzisiejszej Białorusi, w małym miasteczku Druja, nad granicą łotewską. Początkowo pracowały w miejscowym gimnazjum polskim Księży Marianów, prowadziły szkołę krawiecką dla dziewcząt, internat, pracownię tkacką i trykotarską, przytułek, zespoły parafialne, indywidualną katechizację /przygotowanie do sakramentów św./, opiekowały się stowarzyszeniami młodzieżowymi, prowadziły gospodarstwo domowe u marianów. Przez półtora roku, w latach 1941-1943, kilkanaście sióstr prowadziło akcję katechetyczno-misyjną na terenach radzieckich. Po zakończeniu II wojny światowej i nowym ustaleniu granic państwa polskiego, zarząd Zgromadzenia zadecydował o wysłaniu części sióstr do Polski, gdyż dotychczasowe 4 placówki znalazły się poza jej granicami. Pozostałe przeżyły lata ciężkich doświadczeń: wypędzenia z domu macierzystego, tułaczki, nadmiernej pracy, głodu i chłodu. Oficjalnie nie istniały - otrzymały nakaz rozejścia się. W ukryciu jednak prowadziły życie zakonne w małych wspólnotach, katechizowały, przygotowywały do sakramentów, wspierały kapłanów podczas ich uwięzienia, wysyłając im paczki, później opiekowały się nimi w chorobie, prowadziły gospodarstwa, troszczyły się o kościoły. W środowiskach pracy dawały świadectwo wiary, uczciwości, obowiązkowości i poświęcenia w służbie bliźnim, w szpitalach, gdzie pracowały, chrzciły umierające dzieci, a dorosłym umożliwiały kontakt z kapłanem.
W granicach obecnej Polski siostry po 1945 r. początkowo prowadziły
sierociniec i przedszkole, gospodarstwo księży i katechizację.
Ze względu na uniemożliwienie prowadzenia własnej działalności statutowej, działalność sióstr przyjęła z czasem model
służby pomocniczej wobec duszpasterskiej pracy kapłanów w parafiach.
Zatwierdzenie Stolicy Apostolskiej zgromadzenie uzyskało 15 sierpnia 1983 r. Obecnie posiada 10 placówek na terenie Polski, ponadto istnieje 1 placówka w Niemczech, 1 na Ukrainie i 2 delegatury na terenach byłego ZSRR - białorusko-litewska z siedzibą w Wilnie /10 placówek/ i rosyjsko-kazachstańska z siedzibą w Marksie k. Saratowa /9 placówek/.
Opracowania dotyczące Zgromadzenia:
H. Strzelecka, Początki Zgromadzenia Sióstr Służebnic Jezusa w Eucharystii (1923-1945), w: Studia z historii Kościoła w Polsce, t.7, Warszawa 1987;
H. Strzelecka, Służebnice Jezusa w Eucharystii na terenach Związku Radzieckiego w latach 1945-1991, Warszawa 1994;
M. Pecyna, Osobowość i działanie bł. Jerzego Matulewicza, Wrocław 1990;
I. Dziewałtowska-Gintowt, Miłość nie zna miary (Dziennik duszy), Kraków 1982.
